Inni kompozytorzy

Inni kompozytorzy romantyzmu:

Franz Schubert - Niemiec, autor pełnych romantycznego liryzmu utworów symfonicznych i fortepianowych oraz nastrojowych pieśni. Jego pieśni są przykładem realizacji idei połączenia literatury z muzyką, a napisał ich około 600.

Hector Berlioz - Francuz, rozwinął i pogłębił tzw. muzykę programową, mającą odtwarzać konkretne treści obrazowe, przeżycia a nawet wątki epicko-narracyjne, np. Symfonia fantastyczna z wymownym podtytułem: Requiem oraz legenda dramatyczna Potępienie Fausta ze słynnym Marszem Rakoczego.

Richard Wagner - przeprowadził w Niemczech reformę muzyki operowej tzn. zamiana tradycyjnej opery w dramat muzyczny, np. Pieśni Nibelunga. Do jego wybitnych dzieł należą te oparte na literackich mitach niemieckich i europejskich. Opery: Holender tułacz, Tannhäuser i Lohengrin. Był zwolennikiem ruchów rewolucyjnych i narodowo wyzwoleńczych, np. Polonia

Karol Kurpiński - twórca polskiej opery. Komponował muzykę m.in do oper: Jadwiga królowa Polski, Zabobon, czyli Krakowiacy i Górale, Jan Kochanowski w Czarnym Lesie, baletu Wesele w Ojcowie, do Śpiewów historycznych J.U.Niemcewicza, a w czasie powstania listopadowego do pieśni powstańczych: Warszawianki, Mazura Chłopickiego, Polak nie sługa, Bracia do bitwy, itd.

Piotr Czajkowski - Rosjanin, autor Smutnej piosenki. Pisał opery i balety, np. Jezioro łabędzie, Dziadek do orzechów.

Fryderyk Chopin

Urodził się 22 lutego (według metryki) lub 1 marca (według rodziny) 1810 w Żelazowej Woli, a zmarł 17 października 1849 w Paryżu. 


Fryderyk Chopin należał do najwybitniejszych pianistów romantyzmu. Najwięksi wirtuozi i znawcy byli pod wrażeniem niepowtarzalnego uroku jego gry, jak i również oryginalnością i głębią jego muzyki. 

Muzyczny talent Fryderyka objawił się we wczesnym dzieciństwie. Mając zaledwie 7 lat był już autorem dwóch polonezów (g-moll i B-dur), z czego pierwszy wydano od razu drukiem w sztycharni nut księdza Cybulskiego. 
"Mały Chopinek" zaczął występować publicznie na koncertach dobroczynnych, był także ozdobą i atrakcją przyjęć w arystokratycznych salonach stolicy. 


Pierwszych profesjonalnych lekcji gry na fortepianie udzielał mu Wojciech Żywny. Lekcje te trwały zaledwie 6 lat, ponieważ Żywny nie był już w stanie niczego więcej nauczyć bieglejszego od siebie Fryderyka.


Swoje kompozycje Chopin opierał na muzyce ludowej, realizując w ten sposób romantyczne hasło tworzenia muzyki narodowej, przesyconej pierwiastkiem subiektywizmu, emocjami wyrażającymi się w bogactwie melodyki i zróżnicowaniu rytmicznemu oraz nowym gatunkom: ballady (związek z literaturą), mazurki, polonezy, walce, nokturny i swobodne improwizacje. W muzyce wyrażał to co romantycy w poezji: polskość oraz ideały wolności i niepodległości.

Dzieła:

• Polonezy (16) - Polonez As-dur Op. 53
• Mazurki (57) - Mazurek a-moll Op. 68 nr 2
• Walce (19) - Walc E-dur , Walc e-moll
• Etiudy (24) - Etiuda Rewolucyjna
• Preludia (24)
• Nokturny (18) - Nokturn nr 2 Des-dur, op.27
• Ballady (4)
• Scherza (4)
• Sonaty (2) - Sonata b-moll Op.35
• Pieśni solowe (19) z towarzyszeniem fortepianu

Strona o Fryderyku Chopinie

Stanisław Moniuszko

Stanisław Moniuszko urodził się 5 maja 1819 na terenie dzisiejszej Białorusi, niedaleko Mińska, w majątku Ubiel.. Był polskim kompozytorem, dyrygentem, pedagogiem i organistą. Autor wielu pieśni, operetek, baletów i oper. Tworzył muzykę o charakterze narodowym, wplatając w swoje utwory elementy ludowe.

Zdolności muzyczne u Stanisława przejawiały się już w we wczesnym dzieciństwie, dlatego postanowiono go kształcić w tym kierunku. Pierwszych lekcji udzielała mu matka (1827 - 1830), a gdy Moniuszko miał już osiem lat, rozpoczął naukę muzyki u Augusta Freyera.

W 1830 przeniósł się z rodziną do Mińska. W 1837 wyjechał do Berlina by kształcić się muzycznie u Carla Friedricha Rungenhagena. Po ukończeniu studiów w 1840 przeniósł się do Wilna.

W 1858 przeniósł się wraz z rodziną do Warszawy, gdzie objął stanowisko dyrygenta opery. W 1864 roku  został wykładowcą w Instytucie Muzycznym w Warszawie. 

Stanisław Moniuszko zmarł na atak serca 4 czerwca 1872 roku w wieku 53 lat w Warszawie. Pogrzeb wybitnego kompozytora stał się okazją do zamanifestowania patriotycznych postaw społeczeństwa. Ciało mistrza złożono na cmentarzu powązkowskim w Warszawie.

Najważniejsze dzieła:

• opery (Halka, Straszny dwór)
• balety (Monte Christo, Na kwaterunku)
• operetki (Loteria, Beata)
• kantaty (Widma, Sonety krymskie)
• pieśni (Prząśniczka, Krakowiaczek, Pieśń wieczorna)

Ferenc Liszt

Urodził się 22 października 1811 roku w Raiding, a zmarł 31 lipca 1886  roku w Bayreuth (Niemcy) . Był to kompozytor i pianista  węgierski, przedstawiciel  romantyzmu.

Talent i zamiłowanie do muzyki odziedziczył po ojcu, który sam grał na pianinie, gitarze oraz miał bliskie kontakty z takimi artystami jak Hummel czy Beethoven.  

Jego pierwszy występ przed publicznością miał miejsce gdyby miał 9 lat, komponować zaczął natomiast już w wieku 8 lat.

Kolejnymi nauczycielami Liszta był Czerny i Salieri, z którymi zetknął się będąc we Wiedniu.

W latach 40-tych XIX wieku był do tego stopnia popularny, że okres ten nazwano „lisztomanią”, artysta w tym czasie koncertował po całej Europie.

- stworzył gatunek muzyczny – poemat symfoniczny

- swoją techniką pianistyczną przebił takie sławy jak Claude Monet

- był również nauczycielem- miał ponad 400 uczniów

- podobno zakochał się w jednej ze swoich uczennic, lecz nie mógł  jej poślubić, ponieważ jej rodzice się  temu sprzeciwili

- ma w swoim dorobku ponad 350 dzieł

- przyjaźnił się z wieloma Polakami: Adamem Mickiewiczem, Fryderykiem Chopinem, Juliuszem Słowackim i Kossakiem

-miał dwoje dzieci z Countess Marie d'Agoult

- po ich śmierci załamał się i postanowił przyjąć święcenia kapłańskie, nie przeszkodziło mu to jednak romansować z kobietami

-zmarł na zapalenie płuc

Dzieła:

Orkiestrowe:

·  Symfonia faustowska

·  Symfonia dantejska

·  13 poematów symfonicznych:

Fortepianowe:

• I Koncert Es-dur
• II Koncert A-dur
• III Koncert Es-dur op. posth.
• Fantazja węgierska
• Totentanz. Parafraza na temat "Dies irae"
• Années de pèlerinage
• 12 Etudes d’exécution transcendante (12 Etiud transcendentalnych):

Religijne:

• Missa choralis
• Węgierska msza koronacyjna
• Requiem
• Oratoria:

Transkrypcje fortepianowe:

• Fantazja i Fuga g-moll Bacha
• 9 symfonii Beethovena
• Symfonia fantastyczna Berlioza
• Harold w Italii Berlioza

Feliks Mendelssohn - Bartholdy

Urodził się w roku 1890 w Hamburgu, a zmarł w roku 1847 w Lipsku.

Był przedstawicielem rozkwitającego romantyzmu niemieckiego. Został uznany za najwybitniejsze cudowne dziecko po Mozarcie.

W wieku sześciu lat zaczął uczyć się gry na fortepianie pod kierunkiem matki, a od siódmego roku życia uczyła go Marie Bigot w Paryżu.

Prawdopodobnie pierwszy publiczny koncert dał w wieku dziewięciu lat. Jako dziecko podejmował już także próby kompozytorskie. Swój pierwszy utwór - kwartet fortepianowy - opublikował w wieku trzynastu lat.

W wieku siedemnastu lat Mendelssohn stworzył bardziej dojrzałe dzieło, stanowiące ideał  orkiestralny, a mianowicie Uwerturę do Snu nocy letniej Szekspira.  

Był zwolennikiem kultu form oratoryjnych, które były charakterystyczne dla niemieckiej muzyki.

Do jego zasług można zaliczyć między innymi rozwój niemieckiej kultury muzycznej a także założenie w roku 1843 Konserwatorium w Lipsku, w którym pracowało wielu znanych i cenionych kompozytorów tamtego czasu.

Najważniejsze dzieła:

• Opery  - m.in. "Żołnierskie miłostki", "Dwaj kuzyni"
• Muzyka teatralna - m.in. muzyka do "Antygony" Sofoklesa i do "Snu nocy letniej" W. Szekspira
• Oratoria m.in. "Eliasz", "Paulus"
• Kantaty m.in. "Te Deum laudamus zum"
• Symfonie m.in. V  "Reformacyjna" D-dur, VI "Włoska" A - dur
• Uwertury m.in. trąbkowa C - dur, koncertowa "Hebrydy"
• Koncerty m.in. fortepianowy a - moll, skrzypcowy e- moll
• Muzyka Kameralna m.in. Kwartet smyczkowy a-moll
• Utwory na instrumenty solowe (fortepian, organy, skrzypce, altówka, wiolonczela)
• Pieśni

Niccolo Paganini

Urodził się 27 października 1782 roku w Genui, zmarł 27 maja 1840 roku w Nicei.

Niewiele brakowało, a świat nie poznałby talentu Paganiniego, ponieważ w wieku dziecięcym zapadł w letarg i nieomal byłby pochowany żywcem.

Był wirtuozem skrzypiec znanym i cenionym zarówno w swojej ojczyźnie, jak i w wielu innych państwach europejskich. W 1829 roku występował również w Poznaniu i Warszawie.

Wywierał olbrzymie wrażenie na odbiorcach zarówno swoim talentem jak i wyglądem. Mówi się, że był chory na zespół Marfana, który miał odpowiadać za jego pajęcze palce.

Technika gry Paganiniego pozostaje do dziś zagadką. Stosował niespotykane dotąd skale dźwięków, akordy, kombinacje gry smyczkiem. Historycy podejrzewają, iż ma to związek z jego specyficzną budową dłoni, inni natomiast posądzają go o kontakty z diabłem.  

Najsłynniejsze kompozycje Paganiniego:

• Taniec czarownic 
• Moto perpetuo
• 24 kaprysy (Caprice for solo violin in A minor)
• Sonata C-dur
• Cantabile D-dur
• Sonata A-dur

Muzyka

Muzyka romantyzmu narodziła się w Niemczech. Jako pierwszego jej reprezentanta możemy uznać Ludvika von Beethovena, który, mimo iż zaliczany do epoki klasycyzmu, w swych utworach zerwał z klasycznymi kanonami. Zasłynął on m.in. z dziewięciu symfonii, w których dał upust swoim uczuciom i emocjom.




Cechy muzyki romantycznej:

• przekazywanie doznań emocjonalnych wyrażające się w przełamywaniu klasycznych wzorców oraz konwencji formalnych
• Tematyka baśniowa, fantastyczna, ludowa, narodowa
• Wprowadzenie treści patriotycznych do oper i pieśni
•  Pieśń- najpopularniejszy gatunek muzyki romantycznej
•  Powiększenie obsady orkiestry
• Programowość w muzyce (utwór ma treść pozamuzyczną)
• Synteza sztuk

„Jestem przekonany, że muzyka najwyższą jest mową ludzkości, łączącą nas z zaświeciem duchów, wyrażającą wszystkie uczucia, na które słów nie mamy, na które przyczyn wynaleźć nie możem. Muzyka jest to wyjęcie z siebie tego, co najwięcej boskiego mamy, i postawienie przed sobą.”                                                                                                                           

                                                                                                                                        Zygmunt Krasicki 

"Sztuka dla sztuki" 

muzyka przestała być pisana na zamówienie - kompozytor pisał wtedy, kiedy miał natchnienie i chciał coś danym utworem przekazać

"Sztuka totalna" 

oznacza to, że na odbiorcę działało jednocześnie wiele środków wyrazu: muzyka, słowo, barwa, by w jak najbogatszy sposób wyrazić uczucia i poruszyć człowieka


Szkoły narodowe
Polegały na sięganiu poszczególnych kompozytorów do folkloru własnego państwa.

§  niemiecka (Carl Maria von Weber i Richard Wagner)
§  czeska (Bedřich Smetana i Antonín Dvořák)
§  polska (Stanisław Moniuszko, Fryderyk Chopin i Zygmunt Noskowski)
§  rosyjska (Potężna gromadka, a w jej ramach przede wszystkim: Modest Musorgski, Aleksander Borodin i Nikołaj Rimski-Korsakow)
§  hiszpańska (Isaac Albéniz, Enrique Granados)
§  francuska (César Franck)
§  w Skandynawii: norweska (Edvard Grieg) i fińska (Jean Sibelius)